Αναρωτιέμαι πως μπορεί να νιώσει κάποιος ή τι μπορεί να αντιληφθεί αν ακούσει την φράση «έκανα ένα ψυχικό» ;
Πέρα από το «γλώσσα λανθάνουσα τ’ αληθή λέγει», στον πυρήνα αυτής της έκφρασης σκιαγραφείται για μένα η εύθραυστη εικόνα ενός ατόμου με έντονη ανάγκη ενίσχυσης και επιβεβαίωσης του εαυτού.
Advertisment
Συχνά παρατηρούμε, μέσα από τις σχέσεις με τους άλλους, ότι η πράξη βοήθειας μετατρέπεται σε εργαλείο συγκρότησης ταυτότητας.
Και οι αναφορές τύπου «κάνω ψυχικό» συσχετίζονται με εκφορές ενός λόγου που επιδεικνύει ανωτερότητα και χρειάζεται μαρτυρία.
Αρκετοί άνθρωποι αντλούν αίσθηση αξίας όχι από εσωτερική πληρότητα αλλά από την ανάγκη να επιδεικνύουν δύναμη μέσα από ανισότιμες σχέσεις καθώς δεν τους αρκεί να βιώνουν τον εαυτό τους απλά ως ικανό αλλά ως ανώτερο.
Advertisment
Όμως η πράξη αλληλεγγύης και βοήθειας δεν μπορεί να είναι παρά έκφραση γενναιοδωρίας και όχι αντισταθμιστικός μηχανισμός απέναντι στον εσωτερικό φόβο της ανεπάρκειας.
Ψυχοδυναμικά ερμηνεύοντας το «κάνω ψυχικό» μπορεί να ιδωθεί ως μορφή ναρκισσιστικής ενίσχυσης. Ο άλλος γίνεται καθρέφτης που αντανακλά την υπεροχή του ευεργέτη. Η επανάληψη της υπενθύμισης («έκανα ψυχικό») δείχνει ότι η πράξη δεν ολοκληρώθηκε ποτέ πραγματικά· αλλά παραμένει ανοιχτή απαιτώντας μέσω της μαρτυρίας αναγνώριση. Ακριβώς επειδή το «κάνω ψυχικό» θεμελιώνει την σιωπηρή σχέση ανωτερότητας-κατωτερότητας, σχέση χωρίς αμοιβαιότητα στην οποία ο άλλος δεν είναι ισότιμο πρόσωπο.
Ο άνθρωπος ευεργέτης δεν αντέχει σχέσεις συμμετρικές. Την ισοτιμία με τους άλλους την βιώνει ως απειλή καθώς απειλεί το αφήγημα της μοναδικότητας του. Αυτό εξηγεί και την αυξημένη επίκριση, η οποία στην πραγματικότητα τον βοηθά να αντικαταστήσει την ισοτιμία με ιεραρχία.
Σε υπαρξιακό επίπεδο, αυτός ο ξεχωριστός άνθρωπος-ευεργέτης μπορεί απλά να φοβάται την ασημαντότητα. Το να σημαίνει κάτι για τους άλλους, να είναι απαραίτητος, τον βάζει στο επίκεντρο και του προσφέρει νόημα.
Όμως κάτι τέτοιο προϋποθέτει την υποτίμηση και την αδυναμία του άλλου. Με αυτόν τον τρόπο αποφεύγει την κατάρρευση και ενδυναμώνει τον εαυτό του, συνειδητά ή ασυνείδητα, εξαρτημένος από την σύγκριση με τους άλλους.
Είναι σημαντικό όμως να υπενθυμίσουμε στους εαυτούς μας ότι η αληθινή προσφορά δεν έχει να κάνει με ένδειξη ηθικής ανωτερότητας και δεν χρειάζεται μνήμη ούτε κοινό. Είναι απλά ο τρόπος μας να συνυπάρχουμε με πληρότητα και σύνδεση. Πάντα μέσα από το κανάλι της αγάπης και της καλοσύνης.
- «Κάνω ψυχικό»: Η ναρκισσιστική υπεροχή του ευεργέτη - 5 Φεβρουαρίου 2026
- Σημειωματάριο συναισθημάτων | Η ψυχή χρειάζεται χώρο για να αναπνεύσει - 2 Φεβρουαρίου 2026
- Σημειωματάριο συναισθημάτων | Κάθε μέρα είναι μια καλή μέρα να αναρωτηθούμε σε τι μας εξυπηρετούν οι ταμπέλες - 21 Οκτωβρίου 2025
