Δεσμοί προσκόλλησης και η διαμόρφωση της προσωπικότητας

Η θεωρία των δεσμών προσκόλλησης είναι μια από τις πιο σημαντικές θεωρίες στην ψυχολογία, ειδικά όταν αφορά την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο

Δεσμοί προσκόλλησης και η διαμόρφωση της προσωπικότητας

Η θεωρία των δεσμών προσκόλλησης είναι μια από τις πιο σημαντικές θεωρίες στην ψυχολογία, ειδικά όταν αφορά την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι πρώιμες σχέσεις με τους φροντιστές διαμορφώνουν την ανάπτυξη και την προσωπικότητα του ατόμου. Αναπτύχθηκε από τον John Bowlby τη δεκαετία του 1950 και έχει επηρεάσει βαθιά την ψυχολογική έρευνα και πρακτική.

Θεωρία των Δεσμών Προσκόλλησης

Σύμφωνα με τον Bowlby, οι δεσμοί προσκόλλησης είναι βαθιές και διαρκείς συναισθηματικές σχέσεις που αναπτύσσονται ανάμεσα στο παιδί και τον πρωταρχικό φροντιστή του, συνήθως τη μητέρα. Αυτοί οι δεσμοί διαμορφώνονται από τις πρώιμες αλληλεπιδράσεις και παρέχουν το παιδί με μια αίσθηση ασφάλειας που είναι απαραίτητη για την υγιή ψυχολογική ανάπτυξη (Bowlby, 1969).

Advertisment

Οι Mary Ainsworth, συνεργάτιδα του Bowlby, ανέπτυξε περαιτέρω αυτή τη θεωρία μέσω της έρευνάς της με το πείραμα της “παράξενης κατάστασης”, όπου προσδιόρισε τέσσερις βασικούς τύπους προσκόλλησης: ασφαλής, ανασφαλής-αποφευκτικός, ανασφαλής-αμφιθυμικός και αποδιοργανωμένος (Ainsworth et al., 1978).

1. **Ασφαλής προσκόλληση**: Τα παιδιά με ασφαλή προσκόλληση αισθάνονται άνετα να εξερευνούν το περιβάλλον τους όταν ο φροντιστής είναι παρών, και αναζητούν τον φροντιστή για παρηγοριά όταν νιώθουν απειλή ή άγχος.

2. **Ανασφαλής-αποφευκτική προσκόλληση**: Αυτά τα παιδιά τείνουν να αποφεύγουν τη στενή επαφή με τον φροντιστή και δείχνουν μικρή ή καθόλου αντίδραση όταν ο φροντιστής φεύγει ή επιστρέφει.

Advertisment

3. **Ανασφαλής-αμφιθυμική προσκόλληση**: Τα παιδιά αυτά είναι πολύ αγχωμένα όταν χωρίζονται από τον φροντιστή και δυσκολεύονται να ηρεμήσουν ακόμα και μετά την επιστροφή του.

4. **Αποδιοργανωμένη προσκόλληση**: Αυτά τα παιδιά δείχνουν σύγχυση και ασυνέπεια στις αντιδράσεις τους προς τον φροντιστή, κάτι που συχνά συνδέεται με τραυματικές εμπειρίες ή κακοποίηση.

Δεσμοί Προσκόλλησης και Προσωπικότητα

Οι πρώιμες εμπειρίες προσκόλλησης έχουν σημαντική επίδραση στη διαμόρφωση της προσωπικότητας. Οι ασφαλείς δεσμοί προσκόλλησης συμβάλλουν στη δημιουργία μιας υγιούς, σταθερής και ανθεκτικής προσωπικότητας. Αντίθετα, οι ανασφαλείς δεσμοί μπορούν να οδηγήσουν σε προβλήματα στις διαπροσωπικές σχέσεις, άγχος, χαμηλή αυτοεκτίμηση και άλλα ψυχολογικά προβλήματα (Mikulincer & Shaver, 2007).

Οι ερευνητές έχουν επίσης διαπιστώσει ότι οι τύποι προσκόλλησης στην παιδική ηλικία τείνουν να επαναλαμβάνονται στις ενήλικες σχέσεις. Οι ενήλικες με ασφαλή προσκόλληση είναι πιθανότερο να αναπτύξουν υγιείς, σταθερές σχέσεις, ενώ οι ενήλικες με ανασφαλείς προσκολλήσεις μπορεί να αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην οικειότητα και την εμπιστοσύνη (Hazan & Shaver, 1987).

Παράγοντες Επίδρασης και Θεραπεία

Η ποιότητα της προσκόλλησης μπορεί να επηρεαστεί από πολλούς παράγοντες, όπως η ευαισθησία και η ανταπόκριση των φροντιστών, το οικογενειακό περιβάλλον, καθώς και τα τραυματικά γεγονότα. Για τα άτομα με ανασφαλείς προσκολλήσεις, η θεραπεία μπορεί να βοηθήσει στην ανάπτυξη πιο ασφαλών τρόπων προσκόλλησης. Οι ψυχοθεραπευτικές προσεγγίσεις που βασίζονται στη θεωρία της προσκόλλησης στοχεύουν να βοηθήσουν τα άτομα να αναγνωρίσουν και να αλλάξουν τους δυσλειτουργικούς τρόπους σύνδεσης με τους άλλους (Wallin, 2007).

Συμπερασματικά 

Η θεωρία των δεσμών προσκόλλησης παρέχει ένα ισχυρό πλαίσιο για την κατανόηση της ανθρώπινης ανάπτυξης και των διαπροσωπικών σχέσεων. Οι πρώιμοι δεσμοί που σχηματίζονται με τους φροντιστές διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο στη διαμόρφωση της προσωπικότητας και στην ικανότητα του ατόμου να δημιουργεί υγιείς σχέσεις καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του.

Αυτή η προσέγγιση των δεσμών προσκόλλησης τονίζει την τεράστια σημασία των πρώιμων σχέσεων στην ανάπτυξη της προσωπικότητας και προσφέρει σημαντικές κατευθύνσεις για την κλινική παρέμβαση και την προαγωγή της ψυχικής υγείας.

Κατερίνα Λημνιού | Ψυχολόγος -Ψυχοθεραπεύτρια, Mindfulness instructor

Βιβλιογραφία

– Ainsworth, M. D. S., Blehar, M. C., Waters, E., & Wall, S. (1978). *Patterns of Attachment: A Psychological Study of the Strange Situation*. Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates.

– Bowlby, J. (1969). *Attachment and Loss: Vol. 1. Attachment*. New York: Basic Books.

– Hazan, C., & Shaver, P. (1987). Romantic love conceptualized as an attachment process. *Journal of Personality and Social Psychology, 52*(3), 511-524.

– Mikulincer, M., & Shaver, P. R. (2007). *Attachment in Adulthood: Structure, Dynamics, and Change*. New York: Guilford Press.

– Wallin, D. J. (2007). *Attachment in Psychotherapy*. New York: Guilford Press.

Λάβετε καθημερινά τα άρθρα μας στο e-mail σας

Σχετικά θέματα

Έρευνα: Οι ψυχικές διαταραχές μπορούν να «μεταδοθούν» μέσα στις παρέες των νέων
Αντικαταθλιπτικά: Το μεγάλο άλμα της κατανάλωσης
Αντικοινωνική Διαταραχή Προσωπικότητας: Συμπτώματα, αιτίες και τρόποι αντιμετώπισης
Hikikomori, το σύνδρομο που δημιουργεί γενιές απομονωμένων ανθρώπων και πώς να το αναγνωρίσετε

Πρόσφατα Άρθρα

Εναλλακτική Δράση