Για πολλές δεκαετίες, η εικόνα του άνδρα που δεν έχει ανάγκη κανέναν αποτελούσε σχεδόν πρότυπο δύναμης. Ο άνδρας που μπορεί να ζει μόνος του, να διαχειρίζεται τα προβλήματά του χωρίς βοήθεια και να μην εξαρτά τη συναισθηματική του ισορροπία από μια σχέση θεωρούνταν περισσότερο ανεξάρτητος και ώριμος. Στην άλλη πλευρά αυτής της αντίληψης βρισκόταν η γυναίκα, η οποία παρουσιαζόταν ως εκείνη που επενδύει περισσότερο στον έρωτα, στην οικειότητα και στη συντροφικότητα.
Η επιστημονική έρευνα των τελευταίων ετών, ωστόσο, αμφισβητεί αυτή την εικόνα. Μάλιστα, τα ευρήματα δείχνουν ότι, κατά μέσο όρο, οι άνδρες ενδέχεται να εξαρτώνται περισσότερο από τις ερωτικές τους σχέσεις για τη συναισθηματική και σωματική τους ευημερία.
Advertisment
Η ερευνήτρια Iris Wahring, σε άρθρο της στο περιοδικό Psyche, παρουσιάζει αυτή τη φαινομενική αντίφαση, αξιοποιώντας περισσότερες από 50 εμπειρικές μελέτες και μετα-αναλύσεις. Η κεντρική της διαπίστωση είναι ενδιαφέρουσα: οι άνδρες φαίνεται να προσδοκούν περισσότερα από μια ερωτική σχέση, να ωφελούνται περισσότερο από τη συντροφικότητα και να δυσκολεύονται περισσότερο όταν αυτή τελειώνει.
Όταν ο σύντροφος γίνεται ο μοναδικός άνθρωπος εμπιστοσύνης
Ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της ανάλυσης αφορά τις συναισθηματικές σχέσεις που διατηρούν οι άνδρες έξω από το ζευγάρι.
Οι γυναίκες, σύμφωνα με τις έρευνες που εξετάζει η Wahring, έχουν συχνότερα ένα ευρύτερο δίκτυο ανθρώπων με τους οποίους μπορούν να μοιραστούν προσωπικά ζητήματα, να συζητήσουν τις ανησυχίες τους και να ζητήσουν συναισθηματική υποστήριξη.
Advertisment
Πολλοί άνδρες, αντίθετα, διατηρούν φιλίες που μπορεί να είναι μακροχρόνιες και ουσιαστικές, αλλά στις οποίες η προσωπική ευαλωτότητα εκφράζεται λιγότερο. Μπορεί να μοιράζονται δραστηριότητες, ενδιαφέροντα και εμπειρίες χωρίς απαραίτητα να μιλούν ανοιχτά για τον φόβο, τη μοναξιά ή τις προσωπικές τους δυσκολίες.
Έτσι, όταν δημιουργούν μια ερωτική σχέση, ο άνθρωπος που βρίσκεται δίπλα τους μπορεί να εξελιχθεί στον βασικό, και μερικές φορές στον μοναδικό, αποδέκτη της συναισθηματικής τους ζωής.
Αυτό προσφέρει μια πιθανή εξήγηση για το γεγονός ότι οι άνδρες φαίνεται να επηρεάζονται τόσο έντονα από την απώλεια μιας σχέσης. Μαζί με τον σύντροφο μπορεί να χάνεται και ένα μεγάλο μέρος της καθημερινής τους συναισθηματικής υποστήριξης.
Γιατί ένας χωρισμός μπορεί να επηρεάζει βαθύτερα τους άνδρες
Στην επιστημονική τους εργασία, η Wahring και οι συνεργάτες της Jeffry Simpson και Paul van Lange εξετάζουν διαφορές ανάμεσα σε άνδρες και γυναίκες σε διάφορα στάδια των ετεροφυλόφιλων ερωτικών σχέσεων.
Μεταξύ των ευρημάτων που αναλύουν είναι ότι οι άνδρες εμφανίζονται, κατά μέσο όρο, λιγότερο πιθανό να αναλάβουν την πρωτοβουλία ενός χωρισμού και συχνά βιώνουν σημαντική επιδείνωση της ευημερίας τους μετά τη διάλυση της σχέσης.
Η δυσκολία αυτή δεν περιορίζεται στη θλίψη. Η απώλεια της συντροφικότητας μπορεί να επηρεάζει την κοινωνική ζωή, τις καθημερινές συνήθειες, ακόμη και τη φροντίδα της σωματικής υγείας.
Η συγγραφέας αναφέρεται επίσης σε έρευνες που συνδέουν τον γάμο και τη συντροφικότητα με καλύτερους δείκτες υγείας και επιβίωσης, με ορισμένα από αυτά τα οφέλη να εμφανίζονται μεγαλύτερα στους άνδρες.
Χρειάζεται, βέβαια, προσοχή στην ερμηνεία τέτοιων ευρημάτων. Το ότι οι άνθρωποι που βρίσκονται σε σχέση παρουσιάζουν κατά μέσο όρο καλύτερους δείκτες υγείας δεν αποδεικνύει ότι η ίδια η σχέση είναι η μοναδική αιτία. Η οικονομική κατάσταση, οι κοινωνικές συνθήκες, η προηγούμενη υγεία και η ποιότητα της σχέσης μπορούν επίσης να επηρεάζουν τα αποτελέσματα.
Επιπλέον, η συγκεκριμένη έρευνα επικεντρώνεται κυρίως σε ετεροφυλόφιλες σχέσεις. Δεν μπορούμε επομένως να μεταφέρουμε αυτομάτως όλα τα συμπεράσματά της σε κάθε μορφή συντροφικότητας ή σε κάθε άνθρωπο.
Το παράδοξο της ανδρικής ανεξαρτησίας
Ίσως το πιο ουσιαστικό ερώτημα που αναδεικνύει η έρευνα είναι γιατί τόσοι άνδρες δυσκολεύονται να δημιουργήσουν σχέσεις συναισθηματικής οικειότητας έξω από τον έρωτα.
Από μικρή ηλικία, πολλά αγόρια μαθαίνουν ότι η θλίψη, ο φόβος και η ανάγκη για παρηγοριά πρέπει να εκφράζονται με φειδώ. Η αυτοσυγκράτηση συχνά επιβραβεύεται ως δύναμη, ενώ η ευαλωτότητα μπορεί να αντιμετωπίζεται με αμηχανία ή αποδοκιμασία.
Οι προσδοκίες αυτές δεν εξαφανίζονται απαραίτητα στην ενήλικη ζωή. Ένας άνδρας μπορεί να έχει επαγγελματική επιτυχία, κοινωνικές επαφές και αγαπημένους φίλους, αλλά να μη διαθέτει κάποιον με τον οποίο αισθάνεται πραγματικά ελεύθερος να μιλήσει για όσα τον δυσκολεύουν.
Μέσα σε μια ερωτική σχέση μπορεί επιτέλους να αποκτήσει αυτή τη δυνατότητα. Αν όμως ολόκληρη η ανάγκη του για οικειότητα συγκεντρωθεί σε έναν άνθρωπο, η συναισθηματική του ζωή γίνεται εξαιρετικά ευάλωτη στις αλλαγές που μπορεί να συμβούν στη σχέση.
Η ανεξαρτησία, στην περίπτωση αυτή, αποδεικνύεται περισσότερο κοινωνική εικόνα παρά πραγματική συναισθηματική αυτονομία.
Τι σημαίνει αυτό για τις σχέσεις μας
Η έρευνα δεν υποστηρίζει ότι οι άνδρες αγαπούν περισσότερο από τις γυναίκες ή ότι κάθε άνδρας δυσκολεύεται περισσότερο από κάθε γυναίκα στον χωρισμό. Πρόκειται για μέσες τάσεις σε συγκεκριμένους πληθυσμούς, με σημαντικές ατομικές διαφορές.
Ούτε υπάρχει μία και μοναδική εξήγηση για αυτές τις διαφορές. Άλλοι ερευνητές έχουν προτείνει συμπληρωματικές ερμηνείες, οι οποίες λαμβάνουν υπόψη τη βιολογία, την εξέλιξη και τις διαφορετικές κοινωνικές συνθήκες.
Το ουσιαστικό ζήτημα είναι ότι η δυνατότητα ενός ανθρώπου να δημιουργεί στενές, υποστηρικτικές σχέσεις δεν θα έπρεπε να εξαρτάται αποκλειστικά από την ύπαρξη ερωτικού συντρόφου.
Μια φιλία στην οποία μπορούμε να μιλήσουμε χωρίς φόβο, μια οικογενειακή σχέση με πραγματική συναισθηματική επικοινωνία ή μια κοινότητα ανθρώπων που μπορούν να στηριχτούν μεταξύ τους αποτελούν σημαντικές πηγές ψυχικής ανθεκτικότητας.
Η Wahring αναφέρεται, μεταξύ άλλων, στην πρωτοβουλία Men’s Shed, η οποία ξεκίνησε στην Αυστραλία και προσφέρει στους άνδρες χώρους συνάντησης και κοινών δραστηριοτήτων. Μέσα από πρακτικές εργασίες και καθημερινή συναναστροφή, οι συμμετέχοντες μπορούν να αναπτύξουν σχέσεις και να συζητήσουν προσωπικά ζητήματα χωρίς την πίεση μιας τυπικής θεραπευτικής διαδικασίας.
Η σημασία τέτοιων πρωτοβουλιών βρίσκεται στο ότι δημιουργούν περισσότερες δυνατότητες ανθρώπινης σύνδεσης.
Ίσως, τελικά, το μεγαλύτερο πρόβλημα της παραδοσιακής αντίληψης για την ανδρική δύναμη είναι ότι έκανε πολλούς ανθρώπους να πιστεύουν πως η ανάγκη τους για οικειότητα αποτελεί κάτι που πρέπει να κρύβουν.
Και αυτό έχει συνέπειες τόσο για τους ίδιους όσο και για τους ανθρώπους με τους οποίους μοιράζονται τη ζωή τους.
Γιατί μια ερωτική σχέση μπορεί να είναι σημαντικό μέρος της ζωής μας, χωρίς να χρειάζεται να σηκώνει μόνη της όλο το βάρος της συναισθηματικής μας ύπαρξης.
















