Ένας εγκέφαλος, ακριβώς όπως ένας νευρώνας, δεν είναι πολύ χρήσιμος ολομόναχος. Ο εγκέφαλός μας χρειάζεται παρέα – ή, όπως το θέτουμε συχνά, οι άνθρωποι χρειάζονται ανθρώπους. Μπορεί να σκεφτόμαστε τον εαυτό μας ως «Εγώ», κι είναι αλήθεια πως η ιδέα του απομονωμένου εαυτού πράγματι καταλαμβάνει μεγάλο χώρο στον δυτικό πολιτισμό, αλλά στην πραγματικότητα είμαστε αγελαία πλάσματα, σαν τα σμήνη των ψαρονιών που μοιάζουν με ένα σώμα στον ουρανό, καθώς κάθε πουλί επηρεάζει κι επηρεάζεται από τις κινήσεις των πουλιών που βρίσκονται κοντά του. Οι εγκέφαλοί μας συνδέονται κι αναπτύσσονται σε σχέση ο ένας με τον άλλο.
Πιστεύουμε πως η ποιότητα των διαμορφωτικών σχέσεων που είχαμε ως βρέφη καθορίζει την αρχική θέση μας στο φάσμα της ψυχικής υγείας. Δεχόμαστε, επίσης, πως οι άνθρωποι γύρω μας εξακολουθούν να είναι το καλύτερο βοήθημα για να παραμείνουμε λογικοί. Κάθε αμοιβαία επιδραστική, αμοιβαία δεκτική σχέση μπορεί να επανεκκινήσει νευροπλαστικές διεργασίες κι εντέλει να αλλάξει τη δομή του εγκεφάλου σε οιοδήποτε στάδιο της ζωής μας.
Advertisment
Έχω γίνει μάρτυρας παρόμοιων αλλαγών πάμπολλες φορές στα τόσα χρόνια που εργάζομαι ως ψυχαναλύτρια. Έχω δει πελάτες να χαλαρώνουν και να γίνονται περισσότερο εκδηλωτικοί και λιγότερο νευρωτικοί. Πιστεύω πως γι’ αυτές τις αλλαγές ευθύνεται τόσο η σχέση αυτή καθαυτή με τον ψυχαναλυτή, όσο και κάθε ευφυής παρέμβασή του. Από τον Αμερικανό ψυχίατρο Ίρβιν Γιάλομ έμαθα πως, ως ψυχαναλυτής, είναι αναγκαίο να αξιολογείς το πώς αισθάνονται οι πελάτες σου για αυτήν τη θεραπευτική σχέση και να τους ρωτάς τι βρήκαν χρήσιμο και τι όχι σε κάθε συνεδρία.
Στα πρώτα χρόνια μου ως ψυχαναλύτρια ξαφνιαζόμουν συχνά με τη διαπίστωση πως ο ισχυρότερος καταλύτης για αλλαγή δεν ήταν μια νέα γνώση, αλλά η στιγμή που ο πελάτης έβλεπε πως με είχε συγκινήσει, η στιγμή που ένιωθε αποδεκτός επειδή είχα ακουμπήσει το μπράτσο του, ή έβλεπε πως, ακόμη κι αν δεν είχα μιλήσει, καταλάβαινα. Αλλά αυτή είναι μόνο η μισή αλήθεια. Κι εγώ άλλαξα χάρη στους πελάτες μου. Με βοήθησαν να εξελιχθώ. Σε μια σχέση όπου είμαστε ο εαυτός μας χωρίς να φοράμε κοινωνικό προσωπείο, ο εγκέφαλός μας διαμορφώνεται διαρκώς. Όταν αντικρίζουμε τον κόσμο ταυτόχρονα από τη δική μας οπτική γωνία και την οπτική γωνία κάποιου άλλου, αναπτυσσόμαστε κι οι δύο.
Αν είμαστε υπερβολικά άκαμπτοι, είμαστε και λιγότερο ικανοί να συγκινηθούμε, να επηρεαστούμε ή να διαφωτιστούμε από κάποιον άλλο, με αποτέλεσμα να χάνουμε τη ζωτικότητά μας. Κι είναι ανάγκη να επιτρέψουμε στον εαυτό μας να είναι δεκτικός στην επίδραση του άλλου, αν θέλουμε να έχουμε κι εμείς επίδραση πάνω του.
Advertisment
Απόσπασμα από το βιβλίο «Μην Τρελαίνεσαι» της Philippa Perry – Εκδόσεις Διόπτρα
