Και οι γονείς κάνουν λάθη | Συμβουλές σύμφωνα με το μοντέλο PARENT

Προσωπικά άρχισα λίγο αργά να συμπεριλαμβάνω τα παιδιά μου στις δουλειές του σπιτιού και έχω πραγματικά μετανιώσει γι’ αυτό. Είχα τέτοια αποστροφή για τις

Προσωπικά άρχισα λίγο αργά να συμπεριλαμβάνω τα παιδιά μου στις δουλειές του σπιτιού και έχω πραγματικά μετανιώσει γι’ αυτό. Είχα τέτοια αποστροφή για τις δουλειές του νοικοκυριού καθώς μεγάλωνα, ώστε κατέληξα να δημιουργήσω ένα περιβάλλον ξενοδοχείου, στο οποίο έκανα τα πάντα για εκείνα, στερώντας τους έτσι σημαντικά μαθήματα για το πώς να φροντίζουν τον εαυτό τους και να συνεισφέρουν στην οικογένεια. Στο πέρασμα του χρόνου, άρχισα να αμφισβητώ τις απόψεις μου σχετικά με τις δουλειές και αναρωτήθηκα γιατί τις έβλεπα τόσο αρνητικά.

Στη Δανία, πιστεύουν ότι τα παιδιά από μόνα τους θέλουν να συμβάλλουν στην οικογένεια και ότι τους στερούμε κάτι σημαντικό, αν δεν τα συμπεριλαμβάνουμε. Από πολύ νωρίς, συμμετέχουν σε όλες τις όψεις της δουλειάς και του παιχνιδιού. Κάθε σχολείο έχει μια λειτουργική κουζίνα, καθώς και ένα ξυλουργείο, όπου τα παιδιά κάνουν «δουλειές» ή dukse μαζί, και η εκπαίδευση δεν αφορά μόνο τις ακαδημαϊκές γνώσεις, αλλά και το να μάθουν πώς θα γίνουν χρήσιμα μέλη της κοινωνίας. Αυτό τα παιδιά το βλέπουν ως κάτι ευχάριστο. Σύμφωνα με το Κέντρο για την Εκπαίδευση των Γονιών, τα παιδιά που συστηματικά κάνουν δουλειές μπορούν να διαχειριστούν πιο εύκολα τη ματαίωση, έχουν περισσότερη αυτοεκτίμηση και είναι πιο υπεύθυνα από εκείνα που δεν κάνουν δουλειές.

Advertisment

Οπότε τι θα γινόταν αν άλλαζα την προσέγγισή μου και πλησίαζα περισσότερο στον τρόπο των Δανών; Τι θα γινόταν αν έβλεπα τις δουλειές του σπιτιού σαν παιχνίδι και σαν μια ευκαιρία να είμαστε μαζί; Και αν αντιμετώπιζα τα παιδιά ως πολύτιμα και αξιοσέβαστα μέλη της ομάδας; Ο άντρας μου κι εγώ συζητήσαμε αρκετά για τις αλλαγές που έπρεπε να γίνουν στο σπίτι. Θα μετακομίζαμε και θα αλλάζαμε δουλειές, οπότε ήταν η τέλεια ευκαιρία να αλλάξουμε σύστημα. Μιλήσαμε με τα παιδιά μας και τους εκφράσαμε την ανάγκη μας να βοηθάμε ο ένας τον άλλο ως οικογένεια.

Δουλειές όπως το μαγείρεμα, τα ψώνια, η μπουγάδα και το εβδομαδιαίο καθάρισμα του σπιτιού απαιτούσαν προσπάθεια εκ μέρους όλων. Νομίζω ότι στην αρχή αυτό τους φάνηκε λίγο παράξενο, αλλά ξέρω ότι τους άρεσε που ένιωσαν ότι τα παίρναμε πιο σοβαρά. Κάναμε συμφωνίες και γράψαμε πώς θα συμβάλλαμε ο καθένας. Αναγκάστηκα να δουλέψω σκληρά με τον εαυτό μου για να αποδεχτώ ότι οι δουλειές δεν θα γίνονταν αμέσως ούτε ακριβώς με τον τρόπο που εγώ ήθελα να γίνουν, και έπρεπε να πειθαρχήσω τον εαυτό μου ώστε να μιλάω με περισσότερο σεβασμό – να είμαι λιγότερο αυταρχική και απαιτητική. Έπρεπε να είμαι υπομονετική. Συχνά τα βοηθούσα όταν ήθελα να γίνει κάτι, πράγμα που ήταν τελείως καινούριο για μένα. Μερικές φορές, αναγκαζόμουν να θυμίσω στα παιδιά τις συμφωνίες μας, αλλά σιγά σιγά τα πράγματα άρχισαν να αλλάζουν. Ήμουν πραγματικά έκπληκτη.

Δεν μπορούσα να το πιστέψω. Άρχισα να παίρνω πίσω τον σεβασμό που τους έδινα. Αυτό μου φαινόταν μια τεράστια νίκη και ήμουν απίστευτα περήφανη. Ασφαλώς πήρε αρκετό χρόνο, αλλά τελικά δούλεψε. Αν είχα υιοθετήσει την προσέγγιση αυτή όταν ήταν μικρότερα, θα ήταν πολύ ευκολότερο, αλλά ποτέ δεν είναι αργά για μια θετική αλλαγή.

Advertisment

Συμβουλές για τους γονείς σύμφωνα με το μοντέλο PARENT

Παιχνίδι

Από νωρίς στο σχολείο μαθαίνουμε ότι η δουλειά είναι κάτι που πρέπει να κάνουμε, ενώ το παιχνίδι είναι κάτι που θέλουμε να κάνουμε. Η δουλειά είναι κάτι δύσκολο· το παιχνίδι είναι κάτι διασκεδαστικό. Αλλά στη Δανία, η δουλειά και το παιχνίδι δεν είναι δύο αντίθετα πράγματα. Όταν σκεφτόμαστε τη δουλειά ως παιχνίδι ή ως κάτι διασκεδαστικό, βγαίνουν στην επιφάνεια οι καλύτερες ιδιότητές μας και αισθανόμαστε πιο όμορφα.

Αρχίστε με τα παιδιά όσο το δυνατόν νωρίτερα και συμπεριλάβετέ τα σε διάφορες δουλειές ή κάντε κάποιες δραστηριότητες παράλληλα με εκείνα. Θα μπορούσατε, για παράδειγμα, να τα ενθαρρύνετε να σκουπίσουν μερικά ψίχουλα με μια μικρή σκουπίτσα ή να «οργανώσουν» τα τάπερ στην κουζίνα. Οι Δανοί στέλνουν το μήνυμα ότι οι δουλειές είναι κάτι που κάνουμε όλοι μαζί ως οικογένεια. Δεν είναι ώρα παιχνιδιού, αλλά μπορεί να είναι κάτι παιχνιδιάρικο, πράγμα που το κάνει καλύτερο. Βάλτε μουσική, χοροπηδήστε και κάντε τα πάντα να μοιάζουν με παιχνίδι. (Ποιος μπορεί να αφαιρέσει όλες τις δαχτυλιές από το παράθυρο; Ποιος μπορεί να βρει τις κάλτσες που λείπουν;)

Είναι πολύ ευκολότερο να συμπεριλαμβάνετε τα παιδιά όταν είναι μικρά και είναι πιθανότερο να ενδιαφέρονται, παρά όταν γίνουν έφηβοι. Το ενδιαφέρον τους συνδέεται πολύ με τη δική σας στάση. Αν κάνετε την εμπειρία παιχνιδιάρικη, θα είναι κάτι πιο ευχάριστο. Αν την κάνετε βαριά και βαρετή, θα είναι αγγαρεία. Το παιχνίδι, εξ ορισμού, είναι κάτι που είσαι πάντα ελεύθερος να εγκαταλείψεις. Αν δεν μπορείς να το κάνεις και δεν έχεις επιλογή, τότε δεν είναι πια παιχνίδι. Να θυμάστε ότι τίποτα δεν αφαιρεί τόσο πολύ τη χαρά από τη δουλειά όσο το να μην έχεις ελευθερία επιλογής ή να έχεις ένα αφεντικό που χώνεται παντού και ελέγχει τα πάντα.

Αυθεντικότητα

Δεν πειράζει αν δεν γίνει τέλεια! Αποδεχθείτε την προσπάθεια και τη δουλειά που έγινε. Εστιάστε σε αυτό που κάνει σωστά το παιδί σας, αντί να τονίζετε αυτό που κάνει λάθος. Σκεφθείτε πώς θα νιώθατε αν κάποιος σας ζητούσε να βοηθήσετε, μετά σας έκανε κριτική και ξαναέκανε «σωστά» τη δουλειά από την αρχή μόλις την τελειώνατε. Τα έμμεσα μηνύματα που εκπέμπονται όταν ξανακάνετε μια δουλειά διαβρώνουν την αυτοπεποίθηση του παιδιού σας. Αυτό ισχύει για όλες τις δουλειές. Προσπαθήστε να επαινείτε τα παιδιά για τη δουλειά τους και την προσπάθειά τους να βοηθήσουν, αντί να βρίσκετε λάθη σε ό,τι κάνουν. Μαθαίνουν και αυτό είναι μέρος της διαδικασίας.

Θέλουμε τα παιδιά να αισθάνονται ότι πραγματικά τα χρειαζόμαστε, τα θεωρούμε σημαντικά, εκτιμάμε τη συμβολή τους, και μπορούμε να τα βοηθήσουμε να μάθουν κάνοντας δουλειές μαζί τους. Βοηθήστε τα να διπλώσουν τα ρούχα. Βοηθήστε τα να βάλουν ηλεκτρική σκούπα. Χρησιμοποιήστε το «εμείς» και το «ας» αντί για το «εσύ», ώστε να νιώθουν ότι είναι μια κοινή εμπειρία. Αν αισθάνονται ότι η συμμετοχή τους είναι πολύτιμη, θα έχουν πολύ μεγαλύτερο κίνητρο για να βοηθήσουν, παρά αν αντιμετωπίζουν εξωτερικές απειλές ή ανταμοιβές.

Το να νιώθουν πως εκτιμούμε τη συμμετοχή τους θα αναπτύξει την προσωπική τους ευθύνη. Επίσης, εμείς ως γονείς δεν είμαστε πάντα οι πιο τακτικοί και καθαροί άνθρωποι και είναι καλό να είμαστε ειλικρινείς ως προς αυτό: «Το ξέρω ότι κι εγώ είμαι ακατάστατη. Γι’ αυτό προσπαθώ να θυμάμαι ότι πρέπει να βάζω στη θέση τους τα πράγματά μου, για να μη μαζεύονται πολλές δουλειές». Η ειλικρίνεια και η ανάληψη της ευθύνης είναι πολύ καλύτερες από την υποκρισία. Όλοι κάνουμε το καλύτερο που μπορούμε, και οι δουλειές του σπιτιού είναι ένα από τα πράγματα που κάνουμε ως οικογένεια.

Αναπλαισίωση

Μάθετε να βλέπετε τις δουλειές του σπιτιού σαν κάτι που επιλέγουμε να κάνουμε, όχι σαν κάτι που αναγκαζόμαστε να κάνουμε. Όταν βλέπετε τις δουλειές σαν μια επιλογή (και κάτι που μπορείτε να ευχαριστηθείτε), αλλάζετε πολύ τον τρόπο που τις βιώνετε. Έτσι, μπορείτε να βελτιώσετε τη φυσική επιθυμία ενός παιδιού να συμβάλλει. Είτε η δουλειά είναι να βάλει τα πιάτα στο πλυντήριο είτε να κάνει μπουγάδα μαζί σας ή να συγυρίσει, μπορεί να δει τις δουλειές αυτές σαν μια προέκταση του παιχνιδιού του – αλλά η αναπλαισίωση πρέπει να προέρχεται από εσάς.

Για όλες τις ηλικίες, οι δουλειές του σπιτιού μπορεί να είναι ένας ωραίος τρόπος για να περνάτε χρόνο μαζί. Τα μικρότερα παιδιά λατρεύουν να είναι μαζί μας, ενώ για τα μεγαλύτερα παιδιά μπορεί να είναι μια θαυμάσια ευκαιρία για συζητήσεις που αλλιώς δεν θα κάναμε. Όπως όταν τα πηγαίνουμε κάπου με το αυτοκίνητο, το πλύσιμο των πιάτων ή το συγύρισμα δίνουν την ευκαιρία να εστιάσουμε σε κάτι που δεν περιλαμβάνει οπτική επαφή, πράγμα που μπορεί να είναι ο καταλύτης για σπουδαίες συζητήσεις.

Η ακαταστασία συχνά λειτουργεί σαν πυροδοτικός παράγοντας και μερικές φορές μπορεί αυθόρμητα να αποκαλέσουμε τα παιδιά μας «οκνηρά», «κακομαθημένα» ή «ακατάστατα». Οι χαρακτηρισμοί αυτοί δεν θα τα κινητοποιήσουν. Αν αρχίζουμε έχοντας μια στάση εκνευρισμού και προσδοκιών, πολύ συχνά προωθούμε ακριβώς τη συμπεριφορά που δεν θέλουμε – και αυτός ο τρόπος είναι βέβαιο ότι θα οδηγήσει σε έναν μεγάλο καβγά. Όσο περισσότερο καταφέρνουμε να βλέπουμε τις θετικές πλευρές των παιδιών μας και τα καταλαβαίνουμε (ανάλογα με την ηλικία τους, την ανάπτυξη του εγκεφάλου τους και τι μπορούμε λογικά να περιμένουμε από αυτά) τόσο περισσότερο μπορούμε να φερόμαστε με σεβασμό.

Αναπλαισιώστε τη στάση σας και χρησιμοποιήστε χιούμορ όποτε είναι δυνατόν: «Καλλιεργείς κάτι για το μάθημα της φυσικής στο δωμάτιό σου; Μπορούμε να το καθαρίσουμε ή το χρειάζεσαι για το μάθημα;». Ένας άλλος τρόπος αναπλαισίωσης κατά τους Δανούς είναι η αλλαγή πλαισίου σε μια αρνητική ταμπέλα. Οπότε αντί να πείτε «Είσαι τεμπέλης και ακατάστατος», θα μπορούσατε να πείτε «Όλοι παθαίνουμε κρίσεις τεμπελιάς και ακαταστασίας κάποια στιγμή – ακόμα και οι μεγάλοι». Αυτό δείχνει στο παιδί σας ότι αυτά δεν είναι μόνιμα χαρακτηριστικά και δεν μας καθορίζουν ως ανθρώπους.

Ενσυναίσθηση

Παλιότερα πίστευαν ότι τα παιδιά δεν έχουν ενσυναίσθηση, αλλά αυτό απλούστατα δεν ισχύει. Οι έρευνες δείχνουν ότι τα νήπια έχουν την τάση να βοηθήσουν όταν δουν έναν μεγάλο να χρειάζεται βοήθεια. Νήπια δεκαοκτώ μηνών σχεδόν πάντοτε θα προσπαθήσουν να βοηθήσουν έναν ενήλικα που δυσκολεύεται με κάτι. Αν ο ενήλικας προσπαθεί να φτάσει κάτι, το νήπιο θα προσπαθήσει να του το δώσει, και αν δει ότι του έπεσε κάτι, θα το σηκώσει. Αυτός είναι ο λόγος που, όταν εμπλέκετε μικρά παιδιά στις καθημερινές δουλειές, τα εκπαιδεύετε να βοηθούν τους άλλους σε όλη τους τη ζωή. Καθώς μεγαλώνουν, μπορεί μερικές φορές να μην έχουν τη διάθεση να βοηθήσουν, και αυτό είναι φυσιολογικό.

Σκεφθείτε πώς περνούν τον χρόνο τους: Την αράζουν στον καναπέ, κάνουν τα μαθήματά τους, εξασκούνται σε κάποιο μουσικό όργανο; Το καθάρισμα δεν χρειάζεται να είναι ένα τεστ για να δείτε αν θα σας υπακούσουν. Αν σας αρέσει ο τρόπος που χρησιμοποιούν τον χρόνο τους και δεν παίρνουν ως δεδομένο ότι θα τα κάνετε όλα εσείς, μπορείτε να δείξετε ευελιξία. Επίσης, επιτρέπεται να έχουν προτιμήσεις. Θα προτιμούσαν να κάνουν εξωτερικές εργασίες, όπως να βγάλουν έξω τα σκουπίδια, ή εσωτερικές, όπως να καθαρίσουν την κουζίνα ή να ταΐσουν τα κατοικίδια; Όλοι πρέπει να κάνουμε κάτι για την οικογένεια, αλλά δεν χρειάζεται να τα κάνουμε όλοι όλα.

Όχι τελεσίγραφα

Τα aftaler ή συμφωνίες είναι ισχυρά εργαλεία και χρησιμοποιούνται ευρέως στη Δανία για να αποφεύγονται οι συγκρούσεις. Οι συμφωνίες αυτές είναι βασικό κομμάτι των δουλειών του σπιτιού, επειδή διασφαλίζουν ότι όλοι κατανοούν τι πρέπει να γίνει, ποιες είναι οι προσδοκίες και ποιος είναι υπεύθυνος για καθετί. Για παράδειγμα, η συμφωνία σας για τις δουλειές του νοικοκυριού θα μπορούσε να είναι:

«Στην οικογένειά μας βοηθάμε ο ένας τον άλλον. Έτσι λειτουργεί η οικογένειά μας. Κάνουμε τις δουλειές μαζί».

Βάλτε τα παιδιά σας να δεσμευτούν ότι θα βοηθήσουν. Θα μπορούσατε να πείτε: «Πραγματικά χρειάζομαι βοήθεια με το στρώσιμο του τραπεζιού και με το σκούπισμα σήμερα. Μπορείς να βοηθήσεις;». Όσο περισσότερο τα παιδιά συμπεριλαμβάνονται στην αντίληψη αυτή και συμμετέχουν στις συμφωνίες από νωρίς, τόσο λιγότερο θα χρειάζεται να χρησιμοποιήσετε τελεσίγραφα.

Αντ’ αυτού, μπορείτε να επικοινωνείτε με σεβασμό: «Συμφωνήσαμε ότι σήμερα θα καθαρίσεις το δωμάτιό σου. Πότε πιστεύεις ότι θα μπορείς να το κάνεις; Μετά την εκπομπή αυτή; Εντάξει». Οι συμφωνίες αυτές μπορούν να γίνονται ανά ημέρα ή ανά εβδομάδα, την ώρα του πρωινού ή στη διάρκεια οικογενειακών συμβουλίων. Μπορούν να είναι προφορικές ή μια γραπτή λίστα κολλημένη πάνω στο ψυγείο που αναλύει ποιος θα κάνει τι – διαφορετικές προσεγγίσεις ταιριάζουν

Το απόσπασμα είναι από το νέο βιβλίο του Robert Greene, Με τον τρόπο των Δανών: Καθημερινές συνήθειες για ευτυχισμένες οικογένειες, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Διόπτρα

Λάβετε καθημερινά τα άρθρα μας στο e-mail σας

Σχετικά θέματα

Συνταγή: Ζεστό και θρεπτικό τσάι με κουρκουμά, τζίντζερ και εσπεριδοειδή
7 πεντανόστιμες και υγιεινές συνταγές για brownies
Συνταγή: Πεντανόστιμο vegan brownie χωρίς ζάχαρη με μόνο 3 υλικά
3 συνταγές για να φτιάξετε υπέροχα σπιτικά pancakes

Πρόσφατα Άρθρα

Εναλλακτική Δράση